عطا ملك جوينى
846
تاريخ جهانگشاى جوينى ( فارسي )
ظافر به شرحى كه سابقا گذشت او را با برادرش ابو الأمانة جبريل پس از قتل خود ظافر به قتل رسانيد . تاريخ احوال عاضد كه دورهء خلافت او دورهء فتن و اضطرابات و علامات انقراض از هر طرف بر احوال آن طبقه در عهد او لايح بود در عموم كتب تواريخ هم در تاريخ فاطميّين و هم در تاريخ صلاح الدين ايّوبى مؤسّس دولت اكراد ايّوبيّه كه بهجاى فاطميّين در مصر استقرار يافتند مشروحا مسطور است و اينجا حاجت به استقصاى مآخذ در اين موضوع نيست . معذلك به پارهاى مآخذ مشهوره ذيلا اشاره مىشود : از جمله رجوع شود به ابن الأثير متفرّقه در حوادث سنوات 555 - 567 ، و كتاب الرّوضتين فى اخبار الدّولتين لابى شامة المقدّسى طبع مصر در حوادث همان سنوات ج 1 ص 124 - 203 ( بسيار مفصّل و مبسوط ) ، و ابن خلّكان در تراجم احوال عاضد « عبد اللّه » و صلاح الدّين ايّوبى « يوسف » ( بسيار مفصّل و مبسوط ) و « شاور » و « شيركوه » ، و تاريخ ابو الفدا ج 3 ص 37 ، و مختصر الدّول ص 368 ، و خطط مقريزى ج 2 ص 141 ، 173 ، و نجوم الزّاهرة طبع ليدن 3 : 83 - 130 . ( 56 - ) - ص 733 س 8 ، « در اوايل سنهء اربع و خمسين و خمسمائة » : چنان كه در حواشى ذيل صفحات گفته شد در جميع نسخ جهانگشا در اين موضع اين تاريخ همين قسم مرقوم است و آن بلا شبهه غلط فاحش است از نسّاخ يا طغيان قلم است از خود مؤلّف و صواب چنان كه در متن بين دو قلّاب تصحيح كردهايم « سنهء اربع و ستّين و خمسمائة » است اوّلا به دليل تصريح جميع مورّخين بلا استثنا و بدون خلاف كه اين وقايع مشاراليها در متن يعنى ورود عساكر فرنگ به مصر و محاصرهء قاهره و استعانت مصريّين از نور الدّين محمود بن زنگى پادشاه شامات و فرستادن او اسد الدّين شيركوه را با عساكر شام به مصر ( در مرتبهء سوّم ) به اعانت مصريّين جميع اين قضايا در سنهء 564 وقوع يافته است . رجوع شود از جمله به ابن الأثير ج 11 ص 150 و به كتاب الرّوضتين فى اخبار الدّولتين ابو شامهء مقدّسى ج 1 ص 154 هر دو در حوادث همين سال يعنى پانصد و شصت و چهار كه تاريخ شروع عساكر فرنگ به محاصرهء مصر را هر دو مؤلّف مزبور در دهم صفر از سنهء مذكوره ضبط كردهاند يعنى حتّى تعيين ماه و روز آن را نيز نمودهاند . رجوع شود نيز به ابن خلّكان در شرححال صلاح الدّين ايّوبى « يوسف » ج 2 ص 558 - 559 ، و خطط مقريزى ج 2 ص 141 - 144 ، 174 - 176 ، و غير ذلك از كتب تواريخ . ثانيا به دليل